(ممكن است هنگام انتقال از فايل اصلي به داخل سايت بعضي متون به هم بريزد يا بعضي نمادها و اشكال درج نشود ولي در فايل دانلودي همه چيز مرتب و كامل است)

فهرست مطالب

چكيده 1

فصل اول كليات تحقيق.. 2

1-1. بيان مسأله. 4

1-2. اهميت و ضرورت تحقيق.. 5

1-3. اهداف تحقيق.. 5

1-4. سؤالات تحقيق.. 6

1-5. قلمرو تحقيق.. 6

الف. قلمرو موضوعي تحقيق.. 6

ب. قلمرو مكاني تحقيق.. 6

ج. قلمرو زماني تحقيق.. 6

1-6. تعريف واژگان. 6

1-7:جمع بندي.. 7

فصل دوم ادبيات و پيشينه تحقيق.. 8

مقدمه. 9

2-1- خوشه هاي صنعتي.. 9

2-1-2- مفهوم و تعريف خوشه: 11

2-1-3- زيرمجموعه هاي يك خوشه صنعتي.. 16

2-1-3-1- مواردي كه خوشه نيستند. 16

2-1-3-2- دسته بندي ها و طبقه بندي خوشه هاي صنعتي.. 16

2-1-3-3- تفاوت بين خوشه خود جوش و خوشه ايجادي.. 17

2-1-3-4- اهميت و تأثير بزرگي و كوچكي خوشه بر موفقيت آن. 17

2-1-4- نقش و اهميت خوشه هاي صنعتي.. 18

2-1-4-1- دلايل اهميت يافتن خوشه هاي صنعتي.. 18

2-1-4-2- مزاياي ايجاد خوشه هاي صنعتي.. 19

1- مزيت توليد انبوه 20

2- مزيت هاي هدف… 20

3- صرفه هاي حاصل از تجميع (صرفه هاي هم مكاني) 20

5- صرفه هاي مقياس… 20

6- صرفه ناشي از تنوع. 21

2-2. بررسي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 21

2-3- پيشينه تحقيق: 27

2-3-1. مطالعات محققان داخلي: 27

2-3-2. مطالعات محققان خارجي: 33

فصل سوم روش‌شناسي تحقيق.. 41

3-1. مقدمه. 42

3-2. روش شناسي.. 42

3-3. روش تحقيق.. 45

3-4. شيوه ها و ابزارهاي جمعآوري و تحليل اطلاعات… 47

3-5. روايي و پايايي (اعتبار) پرسشنامه. 47

3-6. متغيرهاي تحقيق.. 48

3-6-1. عوامل فضايي و مكاني.. 48

3-6-2. عوامل اجتماعي و فرهنگي.. 48

3-6-3. عوامل سياست گزاري و نهادي.. 49

3-6-4. عوامل سازماني.. 50

3-6-5. عوامل اقتصادي.. 51

3-7. جامعه آماري و روش نمونه گيري.. 53

3-8. روش تحليل داده‌ها 54

3-8-1. روش مدلسازي ساختاري تفسيري.. 54

3-8-2. فرايند تحليل شبكه اي داده ها 58

فصل چهارم تجزيه و تحليل داده‌هاي تحقيق.. 64

مقدمه. 65

4-1. عوامل شناسايي شده موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 65

4-2. برآيند نظرخواهي از متخصصان در مورد ارتباط متغيرها 67

4-3. تشكيل ماتريس دستيابي.. 68

4-4. تشكيل ماتريس دسترسي نهايي.. 70

4-5. تعيين سطوح مدل. 71

4-6. ترسيم مدل نهايي سطوح علي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 76

4-8. تشريح ناحيه ها در نمودار. 78

4-8-1. ناحيه خودمختار. 78

4-8-2. ناحيه وابسته. 79

4-8-3. ناحيه پيوندي.. 79

4-8-4. ناحيه مستقل.. 79

4-9. فرايند تحليل شبكه‌اي.. 80

4-9-1. تشكيل ماتريس مقايسات زوجي و آزمون سازگاري.. 80

4-9-2. تشكيل ابر ماتريس ناموزون. 81

4-9-3. تشكيل ابر ماتريس موزون. 81

4-9-4. تشكيل ابر ماتريس محدود. 82

4-9-5. رتبه نهايي هر يك از عوامل.. 83

جمع بندي.. 84

فصل پنجم نتيجه گيري و پيشنهادات… 85

5-1. مقدمه. 86

5-2. نتيجه گيري و خلاصه تحقيق.. 86

5-3. پيشنهادات كاربردي.. 90

5-3-1. پيشنهادات به مسئولان و تصميم گيرندگان حوزه خوشه هاي صنعتي.. 90

5-3-2. پيشنهاد به محققان آتي.. 94

5-4. محدوديت هاي تحقيق.. 96

منابع. 97

پيوست ها 105

فهرست جدول ها

جدول 1. عوامل و زيرعوامل شناسايي شده مرتبط با رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي.. 26

جدول 3-1. عوامل و زيرعوامل شناسايي شده مرتبط با رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي.. 52

جدول 3-2. خوشه هاي صنعتي استان فارس: شامل 12 خوشه صنعتي و 3 خوشه غير صنعتي.. 54

جدول 4-1. عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 66

جدول 4-3. برايند نظرخواهي در مورد ارتباط عوامل.. 68

4-4. تشكيل ماتريس دستيابي.. 69

4-5. تشكيل ماتريس دسترسي نهايي.. 70

4-6. تعيين عوامل سطح 1. 71

4-7. تعيين عوامل سطح 2. 73

4-8. تعيين عوامل سطح 3. 75

4-9. تعيين عوامل سطح 4. 75

4-10. تعيين عوامل سطح 5. 76

4-11. تعيين عوامل سطح 6. 76

جدول 4-12. ابر ماتريس ناموزون.. 81

جدول 4-13. ابر ماتريس موزون.. 82

جدول 4-14. ابر ماتريس محدود. 83

جدول 4-15. رتبه نهايي عوامل سطح دوم مدل.. 83

جدول 5-1. رتبه نهايي عوامل سطح دوم مدل.. 90

فهرست شكل ها

شكل 2-1. مدل هيل و برنان (2000): 34

شكل 3-1. شكل عمومي يك ابرماتريس… 59

شكل 3-2. مقايسه ساختار سلسله­مراتبي و يك ساختار شبكه­­اي.. 60

شكل 3-3. نمايش گرافي سوپرماتريس… 61

شكل 4-1. مدل نهايي هفت سطحي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 77

شكل 5-2. مدل نهايي چهار سطحي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 89

فهرست نمودار ها

شكل4-2. نمودار MICMAC… 79

شكل5-1. نمودار MICMAC… 90

چكيده :

تأثير گذار بودن خوشه هاي صنعتي در رشد اقتصادي منطقه، موجب شده برنامه ريزي در مورد آن نياز به توجه و صرف دقت مسئولان داشته باشد. هدف آرماني اين تحقيق ارائه الگويي جهت شناسايي، مدلسازي و رتبه بندي عوامل مؤثر بر خوشه هاي صنعتي و در نتيجه رشد اقتصاد منطقه از طريق رشد خوشه هاي صنعتي است.

اهداف كلي از انجام اين تحقيق عبارتند از:

1. شناسايي عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي در استان فارس
2. 2. رتبه بندي عوامل شناسايي و طبقه بندي شده با بهره گرفتن از روش فرايند تحليل شبكه اي

روش تحقيق اين پژوهش از نوع توصيفي- پيمايشي مي باشد و در چارچوب تحقيقات كاربردي جاي مي گيرد.

با بهره گرفتن از مطالعات كتابخانه اي عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي شناسايي گرديد. به منظور بررسي سطح اثرگذاري هر يك از عوامل از روش مدلسازي ساختاري تفسيري استفاده شد و به وسيله فرايند تحليل شبكه اي اولويت هر يك از عوامل موجود در يك سطح تعيين گرديد.

مدلسازي ساختاري تفسيري(ISM) ، يكي از مهمترين روش ها در تعيين سطوح اثرگذاري مي باشد كه از روش هاي نوين تحقيق در عمليات نرم است. در اين روش با بهره گرفتن از نظرات متخصصان و كارشناسان، روابط علي و اثرگذاري هر يك از متغيرها با يكديگر مورد محاسبه قرار مي گيرد. در پايان با بهره گرفتن از روشي كه وارفيلد ارائه نموده است، مدل نهايي اثرگذاري و ماتريس اثرگذاري MICMAC ترسيم مي گردد. با توجه به اينكه در يكي از سطوح تعداد عوامل شناسايي شده، نه عامل بود، از روش فرايند تحليل شبكه اي(ANP) استفاده نموديم.با توجه به مدل ارائه شده در تحقيق مشخص مي گردد حمايت هاي دولتي در مهمترين سطح اثرگذاري و بهره برداري از محيط زيست، انعطاف پذيري نيروي كار و سرمايه گذاران ريسك پذير در آخرين سطح اثرگذاري بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي قرار دارند. در سطح دوم مدل نه عامل ديده مي شود كه براي تعيين اهميت و رتبه هر يك از اين عوامل از روش فرايند تحليل شبكه اي استفاده شده است.رتبه اول مربوط به وجود بازار رقابتي و رتبه دوم امكانات سرمايه گذاري است.

كليد واژه : خوشه هاي صنعتي ، مدل سازي ساختاري تفسيري ، فرايند تحليل شبكه اي

فصل اول

كليات تحقيق

مقدمه

در ادبيات اقتصاد صنعتي شكل بازار از دو منظر عرضه و تقاضا قابل تامل مي باشد. اگر بررسي تقاضا را به فرصتي ديگر واگذاريم، ساختار يا نحوه سازماندهي عرضه و يا به بيان ديگر سازماندهي ارتباطات بين صنايع و بازار و فعاليت هاي مرتبط، يكي از فاكتورهاي تعيين كننده، در كنار مقياس مورد نياز براي رقابت پذير شدن در رشته هاي مختلف صنعتي در صحنه جهاني است. تئوري هاي اقتصادي پيرامون خوشه هاي صنعتي و تأثير آن بر رشد اقتصادي منطقه به قرار زير مي باشد:اولين نظريات پيرامون خوشه هاي صنعتي را مربوط به مطالعات مارشال مي دانند. مارشال(1895)[1] بيان كرده است كه اقتصاد به مقياس مي تواند در مناطق گرداگرد كارخانه هاي همسان و تأمين كنندگان آنها رشد بيشتري داشته باشد. سولو[2] بر اهميت تغييرات فني در فرايند رشد اقتصاد در بلند مدت تأكيد مي نمايد. رومر[3] عواملي مانند سرمايه فيزيكي، سرمايه انساني و خدمات اطلاعاتي دولت را در يك مدل رشد اقتصاد بومي در كنار يكديگر آورد و تفكر خوشه اي را بسط داد. ايزارد و ديگران[4] معيارهايي را براي سنجش ادغام روابط خريد و فروش در مناطق مختلف از طريق تحليل ورودي و خروجي لئونتيف، انجام دادند. با توجه به اهميت اثرگذاري خوشه هاي صنعتي بر رشد و توسعه اقتصاد منطقه اي از يك سو و تاكيد مقام معظم رهبري بر توليد ملي و حماسه اقتصادي از سوي ديگر در اين تحقيق به شناسايي، مدلسازي و رتبه بندي عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي خواهيم پرداخت. بدون شك تقويت و توسعه اقتصاد بر مبناي توليد محصولات داخلي، تنها راه موفقيت بر برابر تحريم ها و فشارهاي كشورهاي ديگر است. از اين رو عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي شناسايي و مدلي كاربردي در چند سطح اثرگذاري براي استفاده مسئولان و صاحب نظران خوشه هاي صنعتي در شركت شهرك هاي صنعتي ارائه خواهد شد.

1-1. بيان مسأله

خوشه هاي صنعتي به عنوان يكي از مهمترين محرك هاي اقتصادي از دهه 70 ميلادي، توجه بسياري از كشورها را به خود جلب نموده است، تا آنجا كه برنامه ريزي براي راه اندازي و تقويت خوشه هاي صنعتي به يكي از راهكارهاي مؤثر كشورهاي مختلف جهت رشد اقتصادي مبدل گرديده است. از جمله اين كشورها مي توان به امريكا، ايتاليا، ژاپن و هند اشاره كرد. به منظور تقويت خوشه هاي صنعتي راهكارهاي مختلفي مورد استفاده قرار گرفته است كه مي توان به وضع قوانين از سوي دولت ها، افزايش تسهيلات و اعطاي وام هاي كلان با سود كم و هدايت جريانات نقدينگي به سمت خوشه هاي صنعتي، اشاره كرد. بيش از يك دهه است كه توسعه صنعتي مبتني بر خوشه ها، به عنوان يك استراتژي نوين مورد توجه برنامه ريزان و سياستگذاران كشور عزيز ما ايران، قرار گرفته است. در حال حاضر 119 خوشه صنعتي در سرتاسر ايران شناسايي شده و بنابر آمارهاي موجود، قرار است تا پايان برنامه چهارم توسعه، سالانه 5 هزار فرصت اشتغال در بنگاه هاي كوچك و واحدهاي توليدي خوشه هاي صنعتي فراهم شود. بدين ترتيب اهميت خوشه هاي صنعتي در رشد و شكوفايي اقتصادي كشور نقش بسزايي دارد.

با توجه به اهميت خوشه هاي صنعتي در هر منطقه، توجه به عوامل موثر در رشد و توسعه خوشه ها مي تواند گامي موثر در توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي در شركت شهرك هاي صنعتي و متوليان امر توسعه خوشه ها باشد. در اين تحقيق تلاش مي شود عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي از مقالات و مطالعات صورت گرفته در سرتاسر دنيا شناسايي گردد. سپس با توجه به نظرات كارشناسان و متخصصان، اين عوامل با روش مدلسازي ساختاري تفسيري طبقه بندي مي گردند. در ادامه به منظور برنامه ريزي بهتر و موثرتر، هر يك از عوامل در طبقه هاي شناسايي شده، با بهره گرفتن از روش فرايند تحليل شبكه اي وزن دهي و رتبه بندي مي گردد.

اميد است با بهره گرفتن از اين مدل، تصميم گيران و مسئولان امر بتوانند در پيشبرد اهداف والاي خود كه همان توسعه، رشد و شكوفايي كشور ايران است، موفق باشند.

1-2. اهميت و ضرورت تحقيق

به عقيده اكثر اقتصاد دانان، مزيت رقابتي يك منطقه، بر پايه ي تأمين كنندگي بازار محصولات و كاهش هزينه هاي عوامل توليد محصولات مانند مكان، دستمزد، منابع طبيعي، تكنولوژي، ديدگاه ها نسبت به مقوله كارآفريني و شايستگي هاي مديريتي است.

در دنياي واقعي محصولات همگي از يك جنس نيستند و اين محصولات هستند كه داد و ستد مي شوند نه عوامل توليد آن.

نكته مهمي كه از مطلب بالا مي توان برداشت نمود اختلاف بين محصولات و شكل گيري صنايع مختلف است. هر محصول عوامل توليد خود را دارد و صنايع و محصو

ل

ات مختلف عوامل مخصوص به خود را دارند. بدين ترتيب پايه ايجاد خوشه هاي صنعتي بر اساس محصولات مختلف در

مناطق مختلف شكل مي گيرد.

براي دانلود مي توانيد روي لينك زير كليك كنيد

خوشه هاي صنعتي به مجموعه اي از واحدهاي كسب وكار اطلاق مي شود كه در يك منطقه جغرافيايي و يك گرايش صنعتي متمركز شده و با همكاري و تكميل فعاليت هاي يكديگر به توليد و عرضه تعدادي كالا و خدمات مي پردازند و از چالش ها و فرصت هاي مشترك برخوردارند و از منابع مشتركي مانند تكنولوژي، نيروي انساني و … استفاده مي كنند، و اين فعاليت ها منجر به رشد اقتصادي منطقه و افزايش بازدهي به مقياس خواهد

(ممكن است هنگام انتقال از فايل اصلي به داخل سايت بعضي متون به هم بريزد يا بعضي نمادها و اشكال درج نشود ولي در فايل دانلودي همه چيز مرتب و كامل است)

فهرست مطالب

چكيده 1

فصل اول كليات تحقيق.. 2

1-1. بيان مسأله. 4

1-2. اهميت و ضرورت تحقيق.. 5

1-3. اهداف تحقيق.. 5

1-4. سؤالات تحقيق.. 6

1-5. قلمرو تحقيق.. 6

الف. قلمرو موضوعي تحقيق.. 6

ب. قلمرو مكاني تحقيق.. 6

ج. قلمرو زماني تحقيق.. 6

1-6. تعريف واژگان. 6

1-7:جمع بندي.. 7

فصل دوم ادبيات و پيشينه تحقيق.. 8

مقدمه. 9

2-1- خوشه هاي صنعتي.. 9

2-1-2- مفهوم و تعريف خوشه: 11

2-1-3- زيرمجموعه هاي يك خوشه صنعتي.. 16

2-1-3-1- مواردي كه خوشه نيستند. 16

2-1-3-2- دسته بندي ها و طبقه بندي خوشه هاي صنعتي.. 16

2-1-3-3- تفاوت بين خوشه خود جوش و خوشه ايجادي.. 17

2-1-3-4- اهميت و تأثير بزرگي و كوچكي خوشه بر موفقيت آن. 17

2-1-4- نقش و اهميت خوشه هاي صنعتي.. 18

2-1-4-1- دلايل اهميت يافتن خوشه هاي صنعتي.. 18

2-1-4-2- مزاياي ايجاد خوشه هاي صنعتي.. 19

1- مزيت توليد انبوه 20

2- مزيت هاي هدف… 20

3- صرفه هاي حاصل از تجميع (صرفه هاي هم مكاني) 20

5- صرفه هاي مقياس… 20

6- صرفه ناشي از تنوع. 21

2-2. بررسي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 21

2-3- پيشينه تحقيق: 27

2-3-1. مطالعات محققان داخلي: 27

2-3-2. مطالعات محققان خارجي: 33

فصل سوم روش‌شناسي تحقيق.. 41

3-1. مقدمه. 42

3-2. روش شناسي.. 42

3-3. روش تحقيق.. 45

3-4. شيوه ها و ابزارهاي جمعآوري و تحليل اطلاعات… 47

3-5. روايي و پايايي (اعتبار) پرسشنامه. 47

3-6. متغيرهاي تحقيق.. 48

3-6-1. عوامل فضايي و مكاني.. 48

3-6-2. عوامل اجتماعي و فرهنگي.. 48

3-6-3. عوامل سياست گزاري و نهادي.. 49

3-6-4. عوامل سازماني.. 50

3-6-5. عوامل اقتصادي.. 51

3-7. جامعه آماري و روش نمونه گيري.. 53

3-8. روش تحليل داده‌ها 54

3-8-1. روش مدلسازي ساختاري تفسيري.. 54

3-8-2. فرايند تحليل شبكه اي داده ها 58

فصل چهارم تجزيه و تحليل داده‌هاي تحقيق.. 64

مقدمه. 65

4-1. عوامل شناسايي شده موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 65

4-2. برآيند نظرخواهي از متخصصان در مورد ارتباط متغيرها 67

4-3. تشكيل ماتريس دستيابي.. 68

4-4. تشكيل ماتريس دسترسي نهايي.. 70

4-5. تعيين سطوح مدل. 71

4-6. ترسيم مدل نهايي سطوح علي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 76

4-8. تشريح ناحيه ها در نمودار. 78

4-8-1. ناحيه خودمختار. 78

4-8-2. ناحيه وابسته. 79

4-8-3. ناحيه پيوندي.. 79

4-8-4. ناحيه مستقل.. 79

4-9. فرايند تحليل شبكه‌اي.. 80

4-9-1. تشكيل ماتريس مقايسات زوجي و آزمون سازگاري.. 80

4-9-2. تشكيل ابر ماتريس ناموزون. 81

4-9-3. تشكيل ابر ماتريس موزون. 81

4-9-4. تشكيل ابر ماتريس محدود. 82

4-9-5. رتبه نهايي هر يك از عوامل.. 83

جمع بندي.. 84

فصل پنجم نتيجه گيري و پيشنهادات… 85

5-1. مقدمه. 86

5-2. نتيجه گيري و خلاصه تحقيق.. 86

5-3. پيشنهادات كاربردي.. 90

5-3-1. پيشنهادات به مسئولان و تصميم گيرندگان حوزه خوشه هاي صنعتي.. 90

5-3-2. پيشنهاد به محققان آتي.. 94

5-4. محدوديت هاي تحقيق.. 96

منابع. 97

پيوست ها 105

فهرست جدول ها

جدول 1. عوامل و زيرعوامل شناسايي شده مرتبط با رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي.. 26

جدول 3-1. عوامل و زيرعوامل شناسايي شده مرتبط با رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي.. 52

جدول 3-2. خوشه هاي صنعتي استان فارس: شامل 12 خوشه صنعتي و 3 خوشه غير صنعتي.. 54

جدول 4-1. عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 66

جدول 4-3. برايند نظرخواهي در مورد ارتباط عوامل.. 68

4-4. تشكيل ماتريس دستيابي.. 69

4-5. تشكيل ماتريس دسترسي نهايي.. 70

4-6. تعيين عوامل سطح 1. 71

4-7. تعيين عوامل سطح 2. 73

4-8. تعيين عوامل سطح 3. 75

4-9. تعيين عوامل سطح 4. 75

4-10. تعيين عوامل سطح 5. 76

4-11. تعيين عوامل سطح 6. 76

جدول 4-12. ابر ماتريس ناموزون.. 81

جدول 4-13. ابر ماتريس موزون.. 82

جدول 4-14. ابر ماتريس محدود. 83

جدول 4-15. رتبه نهايي عوامل سطح دوم مدل.. 83

جدول 5-1. رتبه نهايي عوامل سطح دوم مدل.. 90

فهرست شكل ها

شكل 2-1. مدل هيل و برنان (2000): 34

شكل 3-1. شكل عمومي يك ابرماتريس… 59

شكل 3-2. مقايسه ساختار سلسله­مراتبي و يك ساختار شبكه­­اي.. 60

شكل 3-3. نمايش گرافي سوپرماتريس… 61

شكل 4-1. مدل نهايي هفت سطحي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 77

شكل 5-2. مدل نهايي چهار سطحي عوامل موثر بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي.. 89

فهرست نمودار ها

شكل4-2. نمودار MICMAC… 79

شكل5-1. نمودار MICMAC… 90

چكيده :

تأثير گذار بودن خوشه هاي صنعتي در رشد اقتصادي منطقه، موجب شده برنامه ريزي در مورد آن نياز به توجه و صرف دقت مسئولان داشته باشد. هدف آرماني اين تحقيق ارائه الگويي جهت شناسايي، مدلسازي و رتبه بندي عوامل مؤثر بر خوشه هاي صنعتي و در نتيجه رشد اقتصاد منطقه از طريق رشد خوشه هاي صنعتي است.

اهداف كلي از انجام اين تحقيق عبارتند از:

1. شناسايي عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي در استان فارس
2. 2. رتبه بندي عوامل شناسايي و طبقه بندي شده با بهره گرفتن از روش فرايند تحليل شبكه اي

روش تحقيق اين پژوهش از نوع توصيفي- پيمايشي مي باشد و در چارچوب تحقيقات كاربردي جاي مي گيرد.

با بهره گرفتن از مطالعات كتابخانه اي عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي شناسايي گرديد. به منظور بررسي سطح اثرگذاري هر يك از عوامل از روش مدلسازي ساختاري تفسيري استفاده شد و به وسيله فرايند تحليل شبكه اي اولويت هر يك از عوامل موجود در يك سطح تعيين گرديد.

مدلسازي ساختاري تفسيري(ISM) ، يكي از مهمترين روش ها در تعيين سطوح اثرگذاري مي باشد كه از روش هاي نوين تحقيق در عمليات نرم است. در اين روش با بهره گرفتن از نظرات متخصصان و كارشناسان، روابط علي و اثرگذاري هر يك از متغيرها با يكديگر مورد محاسبه قرار مي گيرد. در پايان با بهره گرفتن از روشي كه وارفيلد ارائه نموده است، مدل نهايي اثرگذاري و ماتريس اثرگذاري MICMAC ترسيم مي گردد. با توجه به اينكه در يكي از سطوح تعداد عوامل شناسايي شده، نه عامل بود، از روش فرايند تحليل شبكه اي(ANP) استفاده نموديم.با توجه به مدل ارائه شده در تحقيق مشخص مي گردد حمايت هاي دولتي در مهمترين سطح اثرگذاري و بهره برداري از محيط زيست، انعطاف پذيري نيروي كار و سرمايه گذاران ريسك پذير در آخرين سطح اثرگذاري بر توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي قرار دارند. در سطح دوم مدل نه عامل ديده مي شود كه براي تعيين اهميت و رتبه هر يك از اين عوامل از روش فرايند تحليل شبكه اي استفاده شده است.رتبه اول مربوط به وجود بازار رقابتي و رتبه دوم امكانات سرمايه گذاري است.

كليد واژه : خوشه هاي صنعتي ، مدل سازي ساختاري تفسيري ، فرايند تحليل شبكه اي

فصل اول

كليات تحقيق

مقدمه

در ادبيات اقتصاد صنعتي شكل بازار از دو منظر عرضه و تقاضا قابل تامل مي باشد. اگر بررسي تقاضا را به فرصتي ديگر واگذاريم، ساختار يا نحوه سازماندهي عرضه و يا به بيان ديگر سازماندهي ارتباطات بين صنايع و بازار و فعاليت هاي مرتبط، يكي از فاكتورهاي تعيين كننده، در كنار مقياس مورد نياز براي رقابت پذير شدن در رشته هاي مختلف صنعتي در صحنه جهاني است. تئوري هاي اقتصادي پيرامون خوشه هاي صنعتي و تأثير آن بر رشد اقتصادي منطقه به قرار زير مي باشد:اولين نظريات پيرامون خوشه هاي صنعتي را مربوط به مطالعات مارشال مي دانند. مارشال(1895)[1] بيان كرده است كه اقتصاد به مقياس مي تواند در مناطق گرداگرد كارخانه هاي همسان و تأمين كنندگان آنها رشد بيشتري داشته باشد. سولو[2] بر اهميت تغييرات فني در فرايند رشد اقتصاد در بلند مدت تأكيد مي نمايد. رومر[3] عواملي مانند سرمايه فيزيكي، سرمايه انساني و خدمات اطلاعاتي دولت را در يك مدل رشد اقتصاد بومي در كنار يكديگر آورد و تفكر خوشه اي را بسط داد. ايزارد و ديگران[4] معيارهايي را براي سنجش ادغام روابط خريد و فروش در مناطق مختلف از طريق تحليل ورودي و خروجي لئونتيف، انجام دادند. با توجه به اهميت اثرگذاري خوشه هاي صنعتي بر رشد و توسعه اقتصاد منطقه اي از يك سو و تاكيد مقام معظم رهبري بر توليد ملي و حماسه اقتصادي از سوي ديگر در اين تحقيق به شناسايي، مدلسازي و رتبه بندي عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي خواهيم پرداخت. بدون شك تقويت و توسعه اقتصاد بر مبناي توليد محصولات داخلي، تنها راه موفقيت بر برابر تحريم ها و فشارهاي كشورهاي ديگر است. از اين رو عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي شناسايي و مدلي كاربردي در چند سطح اثرگذاري براي استفاده مسئولان و صاحب نظران خوشه هاي صنعتي در شركت شهرك هاي صنعتي ارائه خواهد شد.

1-1. بيان مسأله

خوشه هاي صنعتي به عنوان يكي از مهمترين محرك هاي اقتصادي از دهه 70 ميلادي، توجه بسياري از كشورها را به خود جلب نموده است، تا آنجا كه برنامه ريزي براي راه اندازي و تقويت خوشه هاي صنعتي به يكي از راهكارهاي مؤثر كشورهاي مختلف جهت رشد اقتصادي مبدل گرديده است. از جمله اين كشورها مي توان به امريكا، ايتاليا، ژاپن و هند اشاره كرد. به منظور تقويت خوشه هاي صنعتي راهكارهاي مختلفي مورد استفاده قرار گرفته است كه مي توان به وضع قوانين از سوي دولت ها، افزايش تسهيلات و اعطاي وام هاي كلان با سود كم و هدايت جريانات نقدينگي به سمت خوشه هاي صنعتي، اشاره كرد. بيش از يك دهه است كه توسعه صنعتي مبتني بر خوشه ها، به عنوان يك استراتژي نوين مورد توجه برنامه ريزان و سياستگذاران كشور عزيز ما ايران، قرار گرفته است. در حال حاضر 119 خوشه صنعتي در سرتاسر ايران شناسايي شده و بنابر آمارهاي موجود، قرار است تا پايان برنامه چهارم توسعه، سالانه 5 هزار فرصت اشتغال در بنگاه هاي كوچك و واحدهاي توليدي خوشه هاي صنعتي فراهم شود. بدين ترتيب اهميت خوشه هاي صنعتي در رشد و شكوفايي اقتصادي كشور نقش بسزايي دارد.

با توجه به اهميت خوشه هاي صنعتي در هر منطقه، توجه به عوامل موثر در رشد و توسعه خوشه ها مي تواند گامي موثر در توسعه و رشد خوشه هاي صنعتي در شركت شهرك هاي صنعتي و متوليان امر توسعه خوشه ها باشد. در اين تحقيق تلاش مي شود عوامل موثر بر رشد و توسعه خوشه هاي صنعتي از مقالات و مطالعات صورت گرفته در سرتاسر دنيا شناسايي گردد. سپس با توجه به نظرات كارشناسان و متخصصان، اين عوامل با روش مدلسازي ساختاري تفسيري طبقه بندي مي گردند. در ادامه به منظور برنامه ريزي بهتر و موثرتر، هر يك از عوامل در طبقه هاي شناسايي شده، با بهره گرفتن از روش فرايند تحليل شبكه اي وزن دهي و رتبه بندي مي گردد.

اميد است با بهره گرفتن از اين مدل، تصميم گيران و مسئولان امر بتوانند در پيشبرد اهداف والاي خود كه همان توسعه، رشد و شكوفايي كشور ايران است، موفق باشند.

1-2. اهميت و ضرورت تحقيق

به عقيده اكثر اقتصاد دانان، مزيت رقابتي يك منطقه، بر پايه ي تأمين كنندگي بازار محصولات و كاهش هزينه هاي عوامل توليد محصولات مانند مكان، دستمزد، منابع طبيعي، تكنولوژي، ديدگاه ها نسبت به مقوله كارآفريني و شايستگي هاي مديريتي است.

در دنياي واقعي محصولات همگي از يك جنس نيستند و اين محصولات هستند كه داد و ستد مي شوند نه عوامل توليد آن.

نكته مهمي كه از مطلب بالا مي توان برداشت نمود اختلاف بين محصولات و شكل گيري صنايع مختلف است. هر محصول عوامل توليد خود را دارد و صنايع و محصو

ل

ات مختلف عوامل مخصوص به خود را دارند. بدين ترتيب پايه ايجاد خوشه هاي صنعتي بر اساس محصولات مختلف در

مناطق مختلف شكل مي گيرد.

براي دانلود مي توانيد روي لينك زير كليك كنيد

خوشه هاي صنعتي به مجموعه اي از واحدهاي كسب وكار اطلاق مي شود كه در يك منطقه جغرافيايي و يك گرايش صنعتي متمركز شده و با همكاري و تكميل فعاليت هاي يكديگر به توليد و عرضه تعدادي كالا و خدمات مي پردازند و از چالش ها و فرصت هاي مشترك برخوردارند و از منابع مشتركي مانند تكنولوژي، نيروي انساني و … استفاده مي كنند، و اين فعاليت ها منجر به رشد اقتصادي منطقه و افزايش بازدهي به مقياس خواهد